ਜਲੰਧਰ : (ਕੰਵਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮੱਕੜ) – ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਫਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵੱਲ ਰੁਝਾਨ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਤਾਜ਼ਾ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਭੁਲਾਥਾ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼। ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਧਾਨ ਦੀ ਥਾਂ ਮੱਕੀ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਘਟਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਜਲ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਉ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰਖ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫੈਕਟਰੀ, ਜੋ ਮੱਕੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਸੰਸਕਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨੇ ਮੱਕੀ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਤਰੀਕਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਬੀਜ, ਡ੍ਰਿਪ ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਜੀਵਿਕ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਮੱਕੀ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਸਾਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਚਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ, ਸਗੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ ਵੀ ਕੁਝ ਛੱਡ ਜਾਵਾਂਗੇ।”
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੈਕਟਰੀ ‘Green Harvest Agro’ ਹੁਣ ਮੱਕੀ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੰਗ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਰਾਲੇ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਹੋਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੱਕੀ ਵੱਲ ਮੋੜਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦਾ ਇਹ ਮਾਡਲ ਹੋਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਕਿਸਾਨ ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਇਹ ਮਾਡਲ ਅਪਣਾਈਏ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਚਤ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ।”
ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੱਕੀ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਵਿਕਲਪ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਧਾਨ ਦੇ ਬਦਲੇ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਖੇਤੀ ਲਈ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਥਿਰ ਮਾਡਲ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
