ਭਾਰਤ ‘ਚ E-Passport ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ: ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵੱਲ ਇੱਕ ਕਦਮ

ਜਲੰਧਰ ਕੰਵਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮੱਕੜ (ਇੰਡੀਆ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ) – ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਾਸਪੋਰਟ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ E-Passport (ਈ-ਪਾਸਪੋਰਟ) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਵਾਂ ਪਾਸਪੋਰਟ ਪੁਰਾਣੇ ਪੇਪਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸਪੋਰਟ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ‘ਚ ਤਕਨੀਕੀ ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਮਿਆਰ ਕਾਫੀ ਵਧੇਰੇ ਹਨ।

E-Passport ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

E-Passport ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਪਾਸਪੋਰਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ Embedded Electronic Microchip ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚਿੱਪ ਪਾਸਪੋਰਟ ਹੋਲਡਰ ਦੀ ਜਨਮ ਮਿਤੀ, ਨਾਂ, ਫੋਟੋ, ਆਉਟਮੈਟਿਕ ਡੀਜੀਟਲ ਹਸਤਾਖਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡਾਟਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚਿੱਪ ਪਾਸਪੋਰਟ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਫੇ (Data Page) ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਦੋਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ?

ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਜਨਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ E-Passport ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।

2023 ਤੋਂ ਇਹ ਪਾਸਪੋਰਟ ਤਜਰਬੇ ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ।

2024-25 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਰੋਲਆਉਟ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

ਪਹਿਲਾ ਪੂਰਾ ਸਥਾਈ E-Passport ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਯੂਨਿਟ ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਸੈਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪੁਰਾਣੇ ਪਾਸਪੋਰਟ ਅਤੇ E-Passport ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ

ਲੱਛਣ/ਫੀਚਰ ਪੁਰਾਣਾ ਪਾਸਪੋਰਟ (Machine-Readable) E-Passport (Electronic)

ਚਿੱਪ- ਨਹੀਂ – ਹੁੰਦੀ ਹੈ (64 KB microchip)
ਡਾਟਾ ਸਟੋਰੇਜ – ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਿੰਟ – ਡਿਜੀਟਲ + ਪ੍ਰਿੰਟ
ਸੁਰੱਖਿਆ-ਘੱਟ-ਕਾਫੀ ਵਧੀਕ (ਟੈਮਪਰ-ਪਰੂਫ ਚਿੱਪ)
ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ -ਮੈਨੁਅਲ ਜਾਂ ਸਕੈਨ – ਆਟੋਮੈਟਿਕ RFID ਰੀਡਰ ਨਾਲ
ਫੋਰਜਰੀ ਦੇ ਚਾਂਸ-ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ-ਬਹੁਤ ਘੱਟ
ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਸਮਾਂ- ਵਧੇਰੇ – ਘੱਟ (Auto e-Gates ਸੰਭਵ)

ਲਾਭ ਕੀ ਹਨ E-Passport ਦੇ?

1. ਉੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ: ਡਾਟਾ ਡੁਪਲੀਕੇਟ ਜਾਂ ਤਬਦੀਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।

2. ਤੇਜ਼ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ: ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

3. ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ: ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ‘ਚ Air Ports ‘ਤੇ E-Gates ਦੀ ਵਰਤੋਂ।

4. ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਕ ਅਨੁਸਾਰ: ICAO (International Civil Aviation Organization) ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ।

ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ E-Passport?

ਨਵਾਂ ਪਾਸਪੋਰਟ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਕਰਵਾਉਣ ਸਮੇਂ ਆਨਲਾਈਨ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿਓ।

ਸਰਕਾਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ: www.passportindia.gov.in

ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਨਵਾਂ ਪਾਸਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਉੱਥੇ ਹੁਣ E-Passport ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੋਵੇਗੀ।

ਅੰਤਿਮ ਗੱਲ:

E-Passport ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਡਿਜੀਟਲ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਨਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਆਸਾਨੀ ਮਿਲੇਗੀ ਅਤੇ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਸਕਣਗੇ।