ਪੰਜਾਬ ‘ਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਖਿਸਕ ਗਈ ਰੇਤ, ਨਵੀਂ ਸਰਕਾਰ ਆਉਣ ‘ਤੇ ਅਸਮਾਨੀਂ ਪਹੁੰਚੇ ਰੇਟ

ਜਲੰਧਰ : ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਾਈਨਿੰਗ ਨੀਤੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮਨਮਾਨੇ ਭਾਅ ਰੇਤ ਵੇਚੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੀਆਂ ਦੋ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗੀ ਰੇਤਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੁੱਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੀ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਵੇਲੇ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰੇਤ ਸਸਤੀ ਕਰਨ ਦੇ ਕਈ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਕੈਪਟਨ ਨੇ ਮਾਰਚ 2018 ਵਿੱਚ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਰਾਹੀਂ ਮਾਈਨਿੰਗ ਸਾਈਟਾਂ ਦਾ ਹਵਾਈ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਪਰ ਨਤੀਜਾ ਜ਼ੀਰੋ ਰਿਹਾ। ਨਾ ਤਾਂ ਨਜਾਇਜ਼ ਮਾਈਨਿੰਗ ਬੰਦ ਹੋਈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਰੇਤ ਦੇ ਭਾਅ ਹੇਠਾਂ ਆਏ।

2022 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਕੈਪਟਨ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨੀ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਇਆ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੇਤ ਦੇ ਭਾਅ ਤੈਅ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਚ ਕਾਫੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ‘ਆਪ’ ਕਨਵੀਨਰ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੇ ਵੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ‘ਚ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਮਾਈਨਿੰਗ ਨੂੰ ਮੁੱਦਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਰੇਤਾ-ਬੱਜਰੀ ਦਾ 20 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ‘ਆਪ’ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣੀ ਤਾਂ ਇਹ ਪੈਸਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ‘ਚ ਜਾਵੇਗਾ ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਬਣਨ ਦੇ 50 ਦਿਨ ਬੀਤ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਵੀ ਰੇਤ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਕੰਟਰੋਲ ‘ਚ ਨਹੀਂ ਆਈਆਂ।

ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਚੰਨੀ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਭਾਅ ਦੁੱਗਣੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਚੰਨੀ ਸਰਕਾਰ ਵੇਲੇ ਰੇਤੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੌ ਫੁੱਟ ਕੀਮਤ 1300 ਤੋਂ 3600 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਸੀ ਜੋ ਹੁਣ 2800 ਤੋਂ 4000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਸਥਿਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਰਾਜਾਂ ਹਰਿਆਣਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਵੀ ਮਹਿੰਗੀ ਰੇਤ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।

ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ‘ਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਈਨਿੰਗ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ ਹਰਜੋਤ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ ਨੇ ਦੋਗਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ‘ਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਮਾਈਨਿੰਗ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਬੈਂਸ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ’ਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰੂਪਨਗਰ ਦੇ ਖੇੜਾ ਕਲਮੋਟ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਛੇ ਸਟੋਨ ਕਰੱਸ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਫੀਸ ਨਾ ਭਰਨ ਕਾਰਨ ਸੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਮਾਈਨਿੰਗ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਫੀਸ ਨਾ ਭਰਨ ਕਾਰਨ ਰਾਕੇਸ਼ ਚੌਧਰੀ ਨਾਂ ਦੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਵੀ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਰੂਪਨਗਰ ਅਤੇ ਮੋਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਮਾਈਨਿੰਗ ਸਾਈਟ ਅਲਾਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਖਿਲਾਫ ਵੀ ਤਿੱਖੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਸਭ ਦਾ ਅਸਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਰੇਤ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਘੱਟ ਅਤੇ ਮੰਗ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਰੇਤੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਰੇਤ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਆਪ’ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਰੇਤ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਕਰੱਸ਼ਰ ਬੰਦ ਹਨ। ਟੋਇਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰੇਤ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਰਹੀ, ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਹਿਮਾਚਲ ਤੋਂ ਰੇਤ ਲਿਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਹਿੰਗੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਿਮਾਚਲ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰੇਤਾ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਵੀ ਕਿਰਾਇਆ ਵਸੂਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮਹਿੰਗੇ ਭਾਅ ਰੇਤ ਵੇਚਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਜਬੂਰੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।

ਗੁਆਂਢੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਰੇਤ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਘਟੀਆਂ ਹਨ

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਸੂਬੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਅੰਬਾਲਾ ਵਿੱਚ ਰੇਤ ਦੀ ਕੀਮਤ 2500 ਤੋਂ 2600 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਸੌ ਫੁੱਟ ਅਤੇ ਮੋਟੀ ਰੇਤ ਦੀ ਕੀਮਤ 2700 ਤੋਂ 2800 ਰੁਪਏ ਹੈ। ਹਿਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬਰੀਕ ਰੇਤ 3,100 ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮੋਟੀ ਰੇਤ 3,500 ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੰਮੂ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤ 3,000 ਹੈ। ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਊਨਾ ਵਿੱਚ ਰੇਤ 2200 ਅਤੇ ਬੱਦੀ ਵਿੱਚ 2800 ਵਿੱਚ ਵਿਕ ਰਹੀ ਹੈ।

ਮਾਈਨਿੰਗ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਦੋ ਹਫਤਿਆਂ ‘ਚ ਮਾਈਨਿੰਗ ਪਾਲਿਸੀ ਲਿਆ ਕੇ ਰੇਤਾ ਸਸਤੀ ਹੋਵੇਗੀ

ਮਾਈਨਿੰਗ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਹਰਜੋਤ ਬੈਂਸ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰੇਤ ਮਹਿੰਗੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪਿਛਲੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਬੈਂਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮਾਫੀਆ ਨਿਯਮ ਤੋੜਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਿਸਟਮ ਠੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਸਪਲਾਈ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਅਗਲੇ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਈਨਿੰਗ ਨੀਤੀ ਲੈ ਕੇ ਆ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਰੇਤਾ, ਬੱਜਰੀ ਨੂੰ ਸਸਤੇ ਭਾਅ ‘ਤੇ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ।